Μαρία Βιτσάκη

Εκπαιδευτική αποστολή του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-ΠΚ Σφήκα & Μάλι-Μάδι, Δυτική Μακεδονία 26-30 Ιουνίου 2026 Η ετήσια εκπαιδευτική αποστολή του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-ΠΚ και του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης πραγματοποιήθηκε φέτος, από τις 26 έως τις 30 Ιουνίου, στους ορεινούς όγκους Μάλι-Μάδι και Σφήκα, στη Δυτική Μακεδονία. Η περιοχή χαρακτηρίζεται από δάση οξιάς και βελανιδιάς, ρέματα, εκτεταμένα υποαλπικά λιβάδια και λίμνες, ασβεστολιθικούς σχηματισμούς κ.ά. Το μωσαϊκό αυτό διαφορετικών ενδιαιτημάτων φιλοξενεί πλούσια χλωρίδα και πανίδα, οι οποίες παραμένουν σχετικά λίγο μελετημένες, λόγω της απομακρυσμένης θέσης και της δύσκολης πρόσβασης στην περιοχή. Η αποστολή υλοποιείται στο πλαίσιο του μαθήματος «Πανίδα Ελλάδας», το οποίο διδάσκεται στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, και περιλαμβάνει την εκπαίδευση των φοιτητών στην έρευνα και στη συλλογή δεδομένων στο πεδίο, καθώς και την απόκτηση θεωρητικών γνώσεων σχετικά με τα οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα. Συγκεκριμένα, οι φοιτητές-τριες  εκπαιδεύονται στη συλλογή, την αναγνώριση, την καταγραφή, τη σωστή αποθήκευση και τη συντήρηση των δειγμάτων, αποκτώντας δεξιότητες που δύσκολα μπορούν να μεταδοθούν αποκλειστικά μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας. Ταυτόχρονα, τα επιστημονικά δεδομένα και τα δείγματα που συλλέγονται, εντάσσονται στις Συλλογές του Μουσείου, οι οποίες αποτελούν πολύτιμη επιστημονική υποδομή για τη μελέτη της ελληνικής βιοποικιλότητας και την προστασία της φυσικής κληρονομιάς της χώρας. Η σταθερή στήριξη της ANEK Lines, μέσω της ετήσιας χορηγίας των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων στην ομάδα του ΜΦΙΚ-ΠΚ, συμβάλλει ουσιαστικά στην πραγματοποίηση της  επιστημονικής αποστολής, και στηρίζει τη νέα γενιά επιστημόνων, την έρευνα και τη μακροχρόνια προσπάθεια καταγραφής και παρακολούθησης της ελληνικής βιοποικιλότητας.  Ευχαριστούμε θερμά την ANEK Lines για τη συνεχή και πολύτιμη υποστήριξή της και ευχόμαστε η συνεργασία αυτή να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, με την ίδια συνέπεια και το ίδιο αίσθημα κοινωνικής ευθύνης. Ευχαριστίες, τέλος, οφείλουμε και στον πρόεδρο του Βατοχωρίου κ. Β. Κέντρο, ο οποίος διέθεσε το κτήριο του παλιού Δημοτικού Σχολείου (εικόνα 2) για τη φιλοξενία της ομάδας, αλλά και στα στελέχη της Εταιρείας Προστασίας Πρεσπών, Ζένια Αναστασιάδου και Νίκο Τσίλη.     Κατεβάστε το pdf εδω

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-Πανεπιστήμιο Κρήτης, σε συνεργασία με το Κέντρο Εκπαίδευσης και Δια Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του Πανεπιστημίου Κρήτης, διοργάνωσαν με μεγάλη επιτυχία την ημερίδα «Επιστήμη των Πολιτών και αστική βιοποικιλότητα» την Κυριακή 25 Ιανουαρίου 2026. Ιδιαίτερα αυξημένη ήταν η συμμετοχή του κοινού, καθώς την εκδήλωση παρακολούθησαν περίπου 100 συμμετέχοντες, οι οποίοι έμαθαν για τη βιοποικιλότητα της πόλης μας και την Επιστήμη των Πολιτών. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για τις αρχές και τις εφαρμογές της Επιστήμης των Πολιτών και να συζητήσουν τρόπους ενεργής συμμετοχής τους στην επιστημονική έρευνα.

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ήταν το έντονο ενδιαφέρον που εκφράστηκε από το κοινό για τη συμμετοχή σε δράσεις καταγραφής και αναγνώρισης των ειδών φυτών και ζώων που ζουν δίπλα μας, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική της Επιστήμης των Πολιτών ως εργαλείο ευαισθητοποίησης και ενεργοποίησης της κοινωνίας.

Τέλος, στέλνουμε ένα θερμό ευχαριστώ στους ομιλητές και τις ομιλήτριες της Ημερίδας, οι οποίοι μοιράστηκαν μαζί μας τις γνώσεις τους, τις εμπειρίες τους και το πάθος τους για την αναγνώριση και παρακολούθηση των φυτών και των ζώων που ζουν στις πόλεις μας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην επιτυχία της εκδήλωσης!!

Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος TETTRIs και το ΚΕΔΙΒΙΜ-ΠΚ θα χορηγήσει βεβαιώσεις συμμετοχής σε όλους τους συμμετέχοντες!

Με την υποστήριξη: Φωτογραφίες: Δημήτρης Παγκαλάκης   Οι παρουσιάσεις τις ημερίδας 1.Δόξα_Όταν οι πολίτες γίνονται επιστήμονες 2.Μπορμπουδάκη_Φτερά Γνώσης_Οι Πεταλούδες της Κρήτης 3.Κολοκούση_ΚΟUNΟΟPΙΑ WATCH 4.Καγιαμπάκη_Χλωριδικοί εισβολείς 5.Τζωρτζακάκη_Ανακαλύπτοντας τους ιπτάμενους συμπολίτες μας 6.Σημαιάκης_Οι μαθητές εξερευνούν τη βιοποικιλότητα 7.Γεωργοπούλου_Η βιοποικιλότητα του Ηρακλείου  

BioBlitz Ηράκλειο TRD 24 Μαΐου 2025 📅 Το Σάββατο 24 Μαΐου, 17:30 - 20:00 μ.μ., θα πραγματοποιηθεί το πρώτο BioBlitz του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-Πανεπιστήμιο Κρήτης, στο Πάρκο του Ευκάλυπτου στα Ενετικά Τείχη του Ηρακλείου! 🦆🐝🐞 Τι θα κάνουμε; - Θα εξερευνήσουμε μαζί την αστική βιοποικιλότητα του Πάρκου του Ευκάλυπτου! Θα χρειαστούμε τα κινητά μας τηλέφωνα ώστε να καταγράψουμε τα ζώα και τα φυτά που ζουν εκεί, θα συνεργαστούμε με τους επιστήμονες του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και θα κάνουμε "Επιστήμονες Πολίτες"! 📝 Δηλώστε συμμετοχή στη δράση BioBlitz Ηράκλειο TRD 24 Μαΐου 2025 : https://forms.gle/bqZWpz7kDrq8Y91v6 📍 Σημείο Συνάντησης: https://maps.app.goo.gl/S26Pn1GjXShZi1Wm6 🕟 Ώρα συνάντησης: 17:30 μ.μ. Η συμμετοχή στη δράση είναι δωρεάν. Για τη συμμετοχή στη δράση θα γίνει: ☑️ να κατεβάσετε δωρεάν στο κινητό σας την εφαρμογή iNaturalist και να εγγραφείτε ( https://greece.inaturalist.org/ ) ☑️ να μην έχετε μαζί σας το κινητό σας τηλέφωνο ☑️ μέσα στην εφαρμογή iNaturalist να γίνεται μέλος του project BioBlitz Ηράκλειο TRD 24 Μαΐου 2025 (θα σας βοηθήσουμε όταν έρθετε στον Ευκάλυπτο) ☑️ Βρείτε πληροφορίες και αναλυτικές οδηγίες για τη δράση " BioBlitz Ηράκλειο TRD 24 Μαΐου 2025 " εδώ: https://greece.inaturalist.org/projects/bioblitz-hrakleio-trd-24-ma-oy-2025/journal/111397-plhrofories-kai-odhgies-gia-to-bioblitz-hrakleio-trd-24-ma-oy-2025 ή δείτε το συνημμένο αρχείο παρακάτω Η δράση BioBlitz θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της Ημέρας Αναγνώρισης της Επιστήμης της Ταξινομικής 2025 (Taxonomy Recognition Day – TRD 2025) από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης - Πανεπιστήμιο Κρήτης. Πληροφορίες-Επικοινωνία: Ελισάβετ Γεωργοπούλου, Βιολόγος, Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Τηλέφωνο: 6937145410 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: e.georgopoulou@uoc.gr Παρακαλούμε δείτε το συνημμένο αρχείο για περισσότερες πληροφορίες. ΟΔΗΓΙΕΣ_BIOBLITZ

Η διοίκηση και οι εργαζόμενοι του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης του Πανεπιστημίου Κρήτης (ΜΦΙΚ-ΠΚ), με θλίψη αποχαιρετούμε τον Μιχάλη Δαμανάκη. Ο Μιχάλης Δαμανάκης, Καθηγητής στο τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης υπήρξε ένας από τους πρώτους διευθυντές του ΜΦΙΚ και βασικό στέλεχος και στήριγμα στα πρώτα βήματά του ως ερευνητικός φορέας. Βαθύτατος γνώστης και πρωτοπόρος στην έρευνα της χλωρίδας της Κρήτης, δημιούργησε τις υποδομές του τμήματος βοτανικής του Μουσείου. Ειδικεύτηκε από νωρίς στα αγρωστώδη, καθιστώντας τον, τον κορυφαίο επιστήμονα για την ομάδα αυτή των φυτών στην Ελλάδα. Πέρα από την επιστημονική γνώση του, θα μας λείψει η απέραντη δοτικότητά του. Ακόμα και μετά την συνταξιοδότησή του, πάντα σεμνός και προσηνής, δε σταμάτησε να επισκέπτεται τα εργαστήρια του μουσείου προσφέροντας με όποιο τρόπο μπορούσε τις γνώσεις και την εμπειρία του στους νέους ερευνητές. «Πού μπορώ να βοηθήσω;» ήταν η χαρακτηριστική ερώτηση που απεύθυνε. «Η γνώση πρέπει να μεταδίδεται» μας έλεγε συχνά. Ως ερευνητές, υποσχόμαστε να αξιοποιήσουμε τις γνώσεις και τις υποδομές που μας κληροδότησε και να τις μεταδώσουμε κι εμείς με κάθε τρόπο, μια και αυτό ήταν η σημαντικότερη επιθυμία του. Αυτόν θεωρούμε ως τον ουσιαστικότερο τρόπο για να τιμήσουμε τη μνήμη του. Εκφράζουμε τα βαθιά μας συλλυπητήρια στην οικογένεια και τους οικείους του.   Καλό σου ταξίδι Μιχάλη

Την Τετάρτη 30 Οκτωβρίου με πρωτοβουλία του Συλλόγου Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής ΑΝΙΜΑ και του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις του ΜΦΙΚ-ΠΚ συνάντηση με θέμα την περίθαλψη άγριων  ζώων στην Κρήτη. Στη συνάντηση συμμετείχαν στελέχη από τις Διευθύνσεις Δασών Ηρακλείου και Χανίων, κτηνίατροι και εθελοντές από Σητεία, Ιεράπετρα, Άγιο Νικόλαο, Ρέθυμνο, Χανιά.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στη λειτουργία των Κέντρων Περίθαλψης και των Σταθμών Πρώτων Βοηθειών Ειδών της Άγριας Πανίδας όπως αυτή προβλέπεται πλέον από την ΚΥΑ  ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/88658/2929/02.09.2022 «Περί Κριτηρίων  και  διαδικασίας αναγνώρισης και εποπτείας Κέντρων Περίθαλψης (ΚΕ.Π.Ε.Α.Π.) και Σταθμών Πρώτων Βοηθειών Ειδών της Άγριας Πανίδας (Σ.Π.Β.Ε.Α.Π)».

Επιπλέον συζητήθηκαν θέματα σχετικά με την ανάγκη βελτίωσης/τροποποίησης συγκεκριμένων άρθρων της προαναφερόμενης Υπουργικής απόφασης και στην ανάγκη δημιουργίας μιας ενιαίας βάσης δεδομένων για τα ζώα  που βρίσκονται τραυματισμένα και ανήμπορα στην Κρήτη. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην αξία των πληροφοριών που λαμβάνονται από τα περιστατικά αυτά και την αξιοποίησή τους για την πρόληψη κινδύνων που αντιμετωπίζει η άγρια ζωή, καθώς και για  την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των ασθενειών και άλλων προβλημάτων.

Το ΜΦΙΚ-ΠΚ θέλει να ευχαριστήσει τους συμμετέχοντες που ήρθαν από όλη την Κρήτη και συνέβαλαν στην επιτυχία της συνάντησης και ευελπιστεί στη συνέχεια της πολύ καλής συνεργασίας που έχει αναπτυχθεί για την αντιμετώπιση των παραπάνω ζητημάτων.

           

To Biosiversity Genomics Europe ( BGE) είναι ένα πρόγραμμα που έχει σαν στόχο να
δημιουργήσει ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο παραγωγής γενωμικών δεδομένων βιοποικιλότητας,
χτίζοντας τα θεμέλια για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της συνεχιζόμενης μείωσης
της βιοποικιλότητας.
Συνδυάζοντας δύο διαφορετικούς κλάδους της επιστήμης γενωμικών δεδομένων, αυτής του
DNA barcoding και της κατασκευής γονιδιωμάτων αναφοράς και χρησιμοποιώντας τα
δεδομένα από οργανισμούς χερσαίων, θαλάσσιων και οικοσυστημάτων γλυκών υδάτων, θα
αυξηθεί σημαντικά η ικανότητά μας στην αναγνώριση και ταυτοποίηση ειδών, στη μελέτη των
σχέσεων μεταξύ τους και στην παρακολούθηση των αλλαγών της βιοποικιλότητας. Η
αυξανόμενη αυτή γνώση, θα βοηθήσει στην ενημέρωση και την ανάληψη δράσης για τη
διατήρηση, την ενίσχυση και την αποκατάσταση της βιοποικιλότητας.

Δείτε εδώ την αφίσα.

Το 10ο Συνέδριο των Ευρωπαϊκών Μαλακολογικών Εταιριών (EUROMAL 2024) είναι εδώ! Το EUROMAL 2024 θα διεξαχθεί στο Ηράκλειο Κρήτης κατά το διάστημα 16-20 Σεπτεμβρίου 2024 στον χώρο του Πολιτιστικού Συνεδριακού Κέντρου Ηρακλείου. Το συνέδριο συνδιοργανώνεται από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας-Πανεπιστήμιο Κρήτης και την Ελληνική Μαλακολογική Εταιρία. Στο συνέδριο θα συμμετέχουν επιστήμονες από ελληνικά και ξένα πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα από όλο τον κόσμο. Σκοπός του συνεδρίου, μεταξύ άλλων, είναι η ανάδειξη των μαλακίων ως ερευνητικό αντικείμενο στην προσπάθειά μας να κατανοήσουμε και να αντιμετωπίσουμε τις αλλαγές που προκαλεί ο άνθρωπός στο περιβάλλον. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα παρουσιαστούν ομιλίες και αναρτημένες ανακοινώσεις σχετικές με την ποικιλότητα, την οικολογία, την εξέλιξη, τη συμπεριφορά, τη λειτουργικότητα, τη χρήση και τη διατήρηση αρτίγονων και απολιθωμένων μαλακίων! Οι προσκεκλημένοι ομιλητές του EUROMAL 2024:

• Robert A.D. Cameron (The Natural History Museum of London, UK) - Why are there so many kinds of snail?
• Diana Delicado (Department of Animal Ecology & Systematics, Justus Liebig University, Germany) - Using integrative phylogenetic approaches for inferring species richness, macroevolution and extinction risk in continental aquatic gastropods
• Edmund Gittenberger (Naturalis Biodiversity Center, The Netherlands) - Malacological data from the past, some leftovers for Greece
• Mathias Harzhauser (Natural History Museum Vienna, Austria) - The Miocene roots of the Circum-Mediterranean gastropod diversity – the combined terrestrial and marine record
• Joris Koene (Amsterdam Institute for Life and Environment, Vrije Universiteit Amsterdam, The Netherlands) - Socially transferred materials in molluscs
• Mary Seddon (IUCN SSC Mollusc Specialist Group, Red List Authority Coordinator) - Mainstreaming Mollusc Conservation into Biodiversity Planning
• Julia Sigwart (Senckenberg Research Institute and Natural History Museum, Germany) - What do whole genomes tell us about molluscan evolution?

  Οι θεματικές ενότητες του EUROMAL 2024:

• Phylogenetics of molluscs: from morphology to the molecular era
<...

Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος πραγματοποιήθηκε επιτυχώς η ερευνητική αποστολή του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-Παν/μιο Κρήτης (ΜΦΙΚ-ΠΚ) σε ορεινούς όγκους της χώρας. Η περιοχή ενδιαφέροντος αυτή τη χρονιά περιλάμβανε το όρος Λάκμος στην ευρύτερη περιοχή των Τζουμέρκων της βόρειας Πίνδου, αλλά και την περιοχή γύρω από τη Βωβούσα, στα όρια των νομών Γρεβενών και Ιωαννίνων. Η αποστολή περιλάμβανε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές του Πανεπιστημίου Κρήτης καθώς και επιστήμονες του ΜΦΙΚ-ΠΚ. Η πολύχρονη ευγενική χορηγία της ΑΝΕΚ, με δωρεάν εισιτήρια για ανθρώπους αλλά και οχήματα, έχει βοηθήσει σε εξαιρετικό βαθμό την εξερεύνηση άγνωστων περιοχών, βοηθώντας τους επιστήμονες να μελετήσουν τον πλούτο της βιοποικιλότητας που φιλοξενεί η Ελλάδα. Η αποστολή θα ήταν σχεδόν αδύνατη χωρίς αυτή τη χορηγία. Εικόνα 1: Άποψη της αλπικής εποχιακής λίμνης Βερλίγκας του Όρους Λάκμου. Κατά την επίσκεψή μας, λόγω της μικρής φετινής χιονόπτωσης, η λίμνη είχε συρρικνωθεί σε ελάχιστες νερολακκούβες που διατηρούσε η ροή μικρής πηγής.     Εικόνα 2: Συλλογή φυλοστρωμνής (litter) για την εύρεση και παρατήρηση μικρών ασπόνδυλων οργανισμών που ζουν εκεί.   Εικόνα 3: Καταγραφή Αμφιβίων σε ορεινό λιμνίο (1600m) κοντά στο χωριό Χαλίκι.   Εικόνα 4: Η κοινή σαλαμάνδρα (Salamandra salamandra).   Εικόνα 5: Προετοιμασία φυτικών δειγμάτων για αποξήρανση.   Εικόνα 6: Δειγματοληψίες σε αλπικά λιβάδια στο Όρος Λάκμος.   Εικόνα 7: Δειγματοληψίες σαλιγκαριών, σκορπιών και αραχνών γύρω από τη Βωβούσα.   Εικόνα 8: Η κατασκήνωση της ομάδας ερευνητών του ΜΦΙΚ-ΠΚ λίγο έξω από το χωριό Χαλίκι.  

Ολοκληρώθηκε με σημαντικά ευρήματα η εαρινή δακτυλίωση πουλιών στη Γαύδο από το εργαστήριο μελέτης μετανάστευσης του ΜΦΙΚ-ΠΚ. Είναι η τέταρτη συνεχής χρονιά λειτουργίας του ερευνητικού σταθμού Καλυψώ στο νησί ενώ είχαν προηγηθεί τρία ακόμη έτη καταγραφών την περίοδο 2002-2005. Ακολουθεί το σχετικό Δελτίο Τύπου που εξέδωσε ο ΟΦΥΠΕΚΑ ο οποίος και χρηματοδότησε την έρευνα. Εμείς επιπλέον θέλουμε να απευθύνουμε ένα θερμό ευχαριστώ στο Δήμο Γαύδου και τη Δήμαρχο κα Λ. Στεφανάκη για τη σημαντική βοήθεια που προσέφεραν καθ’ όλη τη διάρκεια των εργασιών πεδίου εκεί. Μεγάλο ευχαριστώ οφείλουμε και στους κατοίκους του νησιού που αγκάλιασαν την προσπάθεια και συνέδραμαν, συχνά αποφασιστικά, στην επιτυχία της προσπάθειας. Δελτίο Τύπου Δακτυλιώσεις στη Γαύδο