Η ενδημική σαύρα της Κρήτης, Podarcis cretensis
Γνωρίζατε ότι εκτός από τους διάσημους πλέον λαγοκέφαλους υπάρχουν και χερσαίοι εισβολείς στο νησί της Κρήτης που μπορεί να διαταράξουν τη φυσική ισορροπία;
Πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε στοιχεία για αυτούς, όπως η καταγωγή τους, η αλληλεπίδρασή τους με άλλους γηγενείς πληθυσμούς και οι επιπτώσεις τους στο οικοσύστημα;
Τις απαντήσεις αυτές εξετάζει το ερευνητικό πρόγραμμα «Τουρίστες στην Κρήτη: Η άμεση ανάγκη διαχείρισης και εξάλειψης της εισβλητικής Ιταλικής τοιχόσαυρας, Podarcis siculus από τα Χανιά» με φορέα το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και υποστήριξη από τον οργανισμό IUCN Save Our Species και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Ιταλική τοιχόσαυρα είναι ένα ιδιαίτερα προσαρμοστικό εισβλητικό είδος, με φυσική εξάπλωση στην Ιταλία και σε περιοχές της Αδριατικής, το οποίο έχει πλέον εγκατασταθεί σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, της Μεσογείου αλλά και σε άλλες ηπείρους.
Πρόσφατα, ένας πληθυσμός του είδους εντοπίστηκε στα Χανιά της Κρήτης, περιοχή η οποία αποτελεί τμήμα της κατανομής της ενδημικής κρητικής σαύρα, Podarcis cretensis (γνωστή ως κλωστιδάκι) η οποία συναντάται μόνο στη δυτική Κρήτη και στις νησίδες γύρω από τη Κρήτη. Η παρουσία του εισβλητικού πληθυσμού προκαλεί ανησυχία, καθώς σε άλλες περιοχές η P. siculus έχει αποδειχθεί ισχυρός ανταγωνιστής των τοπικών ειδών σαυρών και μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γηγενή βιοποικιλότητα.
Στόχος του προγράμματός είναι αφενός ο περιορισμός και, εφόσον είναι δυνατόν, η εξάλειψη του εισβλητικού πληθυσμού και αφετέρου η διερεύνηση της προέλευσής του. Μέσω γενετικών αναλύσεων εξετάζεται από πού προέρχονται τα άτομα που βρέθηκαν στην Κρήτη και αν η σημερινή παρουσία του είδους οφείλεται σε μία ή περισσότερες ανεξάρτητες ανθρωπογενείς εισαγωγές.
Μέχρι στιγμής έχουν απομακρυνθεί 90 ιταλικές τοιχόσαυρες και έχουν αναλυθεί 4 διαφορετικοί γενετικοί δείκτες για αυτές. Επιπλέον έχει αναθεωρηθεί το μέγεθος της περιοχής κατανομής, καθώς είναι μεγαλύτερο από αυτό που αρχικά αναφερόταν στις αρχικές καταγραφές του είδους.
Μία από τις βασικές δυσκολίες στην αντιμετώπιση του εισβλητικού πληθυσμού είναι το ίδιο το περιβάλλον στο οποίο έχει εγκατασταθεί. Ο κύριος πυρήνας εξάπλωσης του είδους βρίσκεται κατά μήκος του ποταμού του Κλαδισού όπου η πολύ πυκνή βλάστηση δημιουργεί πολλά σημεία που είναι δύσκολο ή αδύνατο να προσεγγιστούν χωρίς έντονη διατάραξη του περιβάλλοντος. Έτσι, οι σαύρες βρίσκουν πολλές κρυψώνες και διαδρομές διαφυγής, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τον εντοπισμό και την απομάκρυνσή τους. Παράλληλα, το είδος έχει εντοπιστεί και σε ιδιωτικούς χώρους, όπως κήπους κατοικιών, όπου η πρόσβαση για δειγματοληψία και απομάκρυνση δεν είναι πάντα δυνατή.
Μέχρι στιγμής, στην ίδια περιοχή δεν έχει εντοπιστεί η κρητική σαύρα, κάτι το οποίο αποτελεί μια ακόμα πηγή ανησυχίας για το μεταξύ τους ανταγωνισμό!

Το εργαστήριο υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-Παν/μιο Κρήτης, στα Κύθηρα τη Δευτερα 17 Αυγούστου 2026.
«Θέλετε να δείτε από κοντά μάτια μέλισσας, στόμα τζίτζικα, κεντρί σκορπιού, κεραίες σκαθαριού και άλλες δομές μικρών ζώων που ζουν δίπλα μας;
Έχετε την περιέργεια να παρατηρήσετε μικροσκοπικούς οργανισμούς που βρίσκονται στο νερό;»
Η Βιολόγος Δρ Ιάσμη Στάθη, ειδική στους σκορπιούς και γενικά στα αρθρόποδα, από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης του Πανεπιστημίου Κρήτης, θα σας βοηθήσει να παρατηρήσετε μικροσκοπικά ζώα και λεπτομέρειες από μεγαλύτερα, και να αντιληφθείτε την ποικιλία και τη μοναδικότητα των μορφών τους, μέσα από τους φακούς του στερεοσκοπίου και του μικροσκοπίου.
Επίσης, χρησιμοποιώντας επιστημονικά εργαλεία, θα αναγνωρίσουμε τους οργανισμούς που ζουν απαρατήρητοι γύρω μας.
Στο τέλος, θα εμπνευστούμε με δημιουργικό τρόπο και θα επινοήσουμε τον δικό μας μοναδικό φανταστικό οργανισμό, θα τον ζωγραφίσουμε, θα του δώσουμε μια επιστημονική ονομασία και θα περιγράψουμε τον κόσμο που θα θέλαμε να ζει.
ΔΕΥΤΕΡΑ 17 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026
18:30-20:30
Συνεδριακό Κέντρο στην πλατεία των Φρατσίων
Το εργαστήριο θα υλοποιηθεί υπό την αιγίδα του Ναυτικού Αθλητικού Ομίλου Κυθήρων (ΝΑΟΚ), σε συνεργασία με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-Παν/μιο Κρήτης.
Ευχαριστούμε τον Εξωραϊστικό-Εκπολιτιστικό σύλλογο Φρατσιωτών «Τα Φράτσια», για την παραχώρηση του χώρου.
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, ως εταίρος του έργου LIFE IGIC με χαρά ανακοινώνει τη διοργάνωση του διεθνούς συνεδρίου «Πράσινες Υποδομές, Αγροοικολογικές Πρακτικές και Βιοποικιλότητα σε Ελαιώνες», το οποίο θα πραγματοποιηθεί από τις 23 έως τις 26 Νοεμβρίου 2026 στο Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Το Συνέδριο GiOlive διοργανώνεται από το Εργαστήριο Ελιάς, Αμπέλου και Αγροοικολογικών Συστημάτων Παραγωγής (LOVAPS) του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου (ΕΛΜΥ) στο πλαίσιο του έργου LIFE IGIC https://www.lifeigic.eu/en/.
Στόχος του συνεδρίου είναι η ανταλλαγή γνώσεων και η ενθάρρυνση του εποικοδομητικού διαλόγου σχετικά με τις τρέχουσες προκλήσεις και τις μελλοντικές προοπτικές που σχετίζονται με αυτούς τους θεματικούς τομείς.
Τόσο οι προφορικές όσο και οι αναρτημένες παρουσιάσεις είναι ευσπρόσδεκτες.
Προθεσμία Υποβολής Περιλήψεων: 31 Αυγούστου 2026
Οι ενότητες του συνεδρίου είναι οι ακόλουθες:
Επισκεφθείτε επίσης την ιστοσελίδα του συνεδρίου: https://giolive.hmu.gr/
Για υποβολή περιλήψεων ή περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε μαζί μας στη διεύθυνση: giolive@hmu.gr
Παρακαλούμε κρατήσετε τις ημερομηνίες και μοιραστείτε αυτήν την εκδήλωση με όποιον θεωρείτε ότι μπορεί να ενδιαφέρεται.
Ανυπομονούμε να σας καλωσορίσουμε στο Ηράκλειο τον Νοέμβριο του 2026!
Τα ISTIB, με στόχο να φέρουν σε επαφή όλους τους συναδέλφους που μελετούν τα υπέροχα Oniscidea, ξεκίνησαν το 1983 στο Λονδίνο του Ηνωμένου Βασιλείου και συνεχίζονται αδιάλειπτα κάθε 3 με 4 χρόνια: Ουρμπίνο, Ιταλία (1986) · Πουατιέ, Γαλλία (1990) · Χάιφα, Ισραήλ (1997) · Ηράκλειο, Ελλάδα (2001) · Αβέιρο, Πορτογαλία (2004) · Τύνιδα, Τυνησία (2007) · Μπλεντ, Σλοβενία (2011) · Πουατιέ, Γαλλία (2014) · Βουδαπέστη, Ουγγαρία (2017) · Γάνδη, Βέλγιο (2021 – εικονικά λόγω της πανδημίας Covid-19), και Ολομόουτς, Τσεχία (2023).
Όπως και όλες οι προηγούμενες συναντήσεις, το ISTIB-13 δέχεται συνεισφορές από όλους τους τομείς που εστιάζουν στα αγαπημένα μας ζώα, όπως ταξινόμηση/συστηματική, εξελικτική βιολογία, μορφολογία/ανατομία, αναπτυξιακή βιολογία, (οικο)φυσιολογία, οικολογία, βιογεωγραφία, μοριακή βιολογία, συμπεριφορά κ.λ.π.
Εκτός από τις συνήθεις προφορικές (και πόστερ) παρουσιάσεις, θα πραγματοποιηθούν και 3 έξτρα ομιλίες από τους παρακάτω εξέχοντες προσκεκλημένους ομιλητές:
· Ana Sofia Reboleira (University of Lisbon & CE3C, Portugal)
· Janet Scott (Senior Programme Officer, IUCN, UK)
· Elisabeth Hornung (Professor Emeritus, University of Veterinary Medicine, Hungary)
Περισσότερες πληροφορίες και βιβλίο περιλήψεων, στο https://www.istib.eu/
Με μεγάλη χαρά μοιραζόμαστε την ανακοίνωση της τελικής εκδήλωσης του ευρωπαϊκού έργου RESILIAGE (Horizon Europe 2023–2026) «Πολιτιστική και Φυσική Κληρονομιά για την Ετοιμότητα και την Ανθεκτικότητα», η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 24 Ιουνίου 2026 στο BOZAR Centre for Fine Arts στις Βρυξέλλες.
Η εκδήλωση, που διοργανώνεται από την UNESCO, θα φέρει κοντά ερευνητές, φορείς, επαγγελματίες και κοινότητες, με στόχο την ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών γύρω από τον ρόλο της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινοτήτων.
Μέσω της εγγραφής στον παρακάτω σύνδεσμο, δίνεται η δυνατότητα στο ευρύ κοινό να παρακολουθήσει διαδικτυακά την εκδήλωση.
🔗 Οι εγγραφές έχουν ανοίξει:
https://indico.un.org/event/1023519/
Σύντομη περιγραφή:
Οι θεαματικές επιδείξεις των αρχών του νερού, του αέρα, της θερμότητας της βαρύτητας της ατμοσφαιρικής πίεσης του Μαγνητισμού - Ηλεκτρισμού και της μηχανικής είναι τόσο μορφωτικές όσο και διασκεδαστικές! Με ένα μπαλόνι, ένα ποτήρι νερό, ένα αυγό, ένα κερί αποκαλύπτουν αρκετά μυστικά και τη μαγεία της φύσης και προετοιμάζουν σήμερα τους επιστήμονες του αύριο! Ο Βαγγέλης Φραγκιαδάκης, εμπλέκει το κοινό με ερωτήσεις από τη δική του εμπειρία και περιλαμβάνει την πρακτική συμμετοχή του σε πολλά πειράματα. Χρησιμοποιώντας απλά καθημερινά αντικείμενα θέτει και απαντά σε ερωτήσεις όπως: έχει μάζα ο αέρας; Πόσο ισχυρή είναι η ατμοσφαιρική πίεση; Πώς μπορούμε να κάνουμε το νερό να ρέει ανηφορικά χωρίς αντλία;
Η παράσταση καλλιεργεί την αγάπη του παιδιού για τη φύση, οξύνει την περιέργεια και την απορία στα παιδιά και υπενθυμίζει στους ενήλικες τις συναρπαστικές πτυχές του κόσμου στον οποίο ζούμε. Μέσα από το παιγνίδι, τη διασκέδαση και την εμπειρία η παράσταση ενθαρρύνει τα παιδιά να εξερευνήσουν περαιτέρω τον φυσικό κόσμο με ανοιχτό πνεύμα και περιέργεια και να επιδιώξουν και να απολαύσουν τη μελέτη και την εξερεύνηση της επιστήμης, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών.
_Ζωντανές παραστάσεις με τον Βαγγέλη Φραγκιαδάκη, παρουσιάστηκαν σε εκατοντάδες δημοτικά σχολεία και γυμνάσια στην Ολλανδία την Κρήτη και προβλήθηκε σαν τηλεοπτική σειρά, με τίτλο “Science Factory”, στην Ολλανδική Τηλεόραση για δύο χρόνια με μεγάλη επιτυχία.
Απαιτείται κράτηση θέσης. Καλέστε μας στο 2810-393630 για να δηλώσετε συμμετοχή!
Η συμμετοχή στην παράσταση συμπεριλαμβάνεται στο εισιτήριο της εισόδου στο μουσείο (δεν ισχύει για τις δωρεάν κατηγορίες)!
Παρακαλείστε να είστε 15 λεπτά πριν την έναρξη της παράστασης στο μουσείο!
(σε περίπτωση καθυστέρησης η θέση θα δοθεί αλλού)
Ευχαριστούμε για την κατανόηση!
Βαγγέλης Φραγκιαδάκης, Βιογραφικό
Ο Βαγγέλης Φραγκιαδάκης, Διδάκτωρ Μαθηματικών, Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας, Berkeley, γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Μύρτος, Ιεράπετρας. Έχει αφιερώσει τα τελευταία είκοσι χρόνια στην εκπαίδευση φυσικών επιστημών για μαθητές και το ευρύ κοινό. Η φιλοσοφία του είναι ότι οι άνθρωποι και ιδιαίτερα τα παιδιά είναι από τη φύση τους επιστήμονες που είναι περίεργοι για τον κόσμο μας και τα υποκείμενα φαινόμενα. Αυτό επιβεβαιώνεται με την συντριπτικά θετική ανταπόκριση στα πολλά εκπαιδευτικά και ψυχαγωγικά προγράμματα και δράσεις που έχει δημιουργήσει και παρουσιάσει. Έχει συμμετάσχει δημιουργικά και πρακτικά με μια μεγάλη ποικιλία έργων και δράσεων, με το κοινό στόχο να προσεγγίσουν τους επιστήμονες του αύριο! Δημιούργησε και διηύθυνε ένα “hands-on” κέντρο επιστήμης και καινοτόμου εκπαίδευσης στην Ολλανδία. Επέλεξε και δημιούργησε δια-δραστικά εκθέματα, εργαστήρια, προγράμματα και ζωντανές παραστάσεις για μαθητές, δασκάλους και το ευρύ κοινό. Σε συνεργασία με έγκριτα κέντρα επιστημονικής εκπαίδευσης όπως το Cité des sciences στο Παρίσι και το American Museum of Natural History, στη Νέα Υόρκη, παρουσίασε μεγάλες και σύνθετες δια-δραστικές εκθέσεις στην Ολλανδία και την Ελλάδα, εστιάζοντας σε μια ποικιλία θεμάτων, όπως το νερό, την κλιματική αλλαγή, την ηλεκτρική ενέργεια, κλπ. Συνεργάστηκε με εξέχοντες επιστήμονες, συμπεριλαμβανομένων βραβείου Νόμπελ, να συμμετάσχουν με ομιλίες και δράσεις στη δημόσια εκπαιδευτική προσέγγιση. Παρήγαγε και παρουσίασε μια τηλεοπτική σειρά «Science Factory” για παιδιά με επίκεντρο μια νεαρή επιστήμονα και τους πρόθυμους βοηθούς της που εξερευνούν τoν «Κόσμο Γύρω μας» όπως περίπατο στο εσωτερικό ενός υπολογιστή, απογείωση με αερόστατα κλπ. Έχει παρουσιάσει ζωντανές μορφωτικές και ψυχαγωγικές παραστάσεις σε επιστημονικά κέντρα, σχολεία, πανεπιστήμια, βιβλιοθήκες και επιστημονικά πάρκα, προσαρμόζοντας τα πειράματα και τις εξηγήσεις για την ηλικία και τις γνώσεις του κοινού.
Κατεβάστε εδώ το Δελτίο Τύπου.
Σχεδόν κάθε χρόνο τα Ελληνικά και Κυπριακά γεωπάρκα συναντώνται σε μια περιοχή για να παρουσιάσουν, να συζητήσουν και να συναποφασίσουν δράσεις που αφορούν στην εκπαίδευση και ενημέρωση, στην προστασία της τοπικής κληρονομιάς, στη προώθηση του γεωτουρισμού και στην ανάπτυξη συνεργειών σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Φέτος το θέμα του συνεδρίου είναι «Ο ρόλος του γεωτουρισμού και άλλων μορφών εναλλακτικού τουρισμού στη βιώσιμη ανάπτυξη της ενδοχώρας και των ορεινών κοινοτήτων». Είναι ευτυχής η συγκυρία ότι συμπίπτει με την έναρξη της νέα τουριστικής Καμπάνιας του Υπουργείου Τουρισμού με θέμα «Ορεινή Ελλάδα», καθώς τα Ελληνικά γεωπάρκα UNESCO αναπτύσσονται κυρίως σε ορεινές περιοχές της χώρας μας. Ο γεωτουρισμός είναι μια αναγνωρισμένη μορφή τουρισμού υπαίθρου που εντάσσεται στις εναλλακτικές μορφές τουρισμού στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Η παρακολούθηση του συνεδρίου είναι δωρεάν, κατόπιν όμως εγγραφής. Μέχρι σήμερα έχουν εγγραφεί πάνω από 130 συμμετέχοντες, έχουν κατατεθεί 61 ανακοινώσεις που θα παρουσιαστούν σε επτά θεματικές ενότητες, ενώ θα πραγματοποιηθούν και δυο επισκέψεις πεδίου σε θέσεις ενδιαφέροντος του γεωπάρκου Ψηλορείτη και σε συνεργάτες, τοπικούς παραγωγούς και επισκέψιμους χώρους.
Το συνέδριο συνδιοργανώνεται με το Ελληνικό Δίκτυο Γεωπάρκων UNESCO, το Δήμο Ανωγείων, το ΑΚΟΜΜ Ψηλορείτης ΑΕ ΟΤΑ, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και την Έδρα UNESCO του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με τη στήριξη του Ιδρύματος Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης (ΙΝΕΔΙΒΙΜ). Τελεί δε υπό τις Αιγίδες του Υπουργείου Τουρισμού και των Εθνικών Επιτροπών για την UNESCO της Ελλάδας και Κύπρου.
Το συνέδριο υλοποιείται με την έμπρακτη στήριξη:
Του Πράσινου Ταμείου, με τη χρηματοδότηση του έργου «Προώθηση της Φυσικής Κληρονομιάς για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη στο Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Ψηλορείτη», Χρηματοδότηση: «ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ 2026» - Εξωστρεφείς Δράσεις 2026- Πράσινο Ταμείο, Δικαιούχος: «Δίκτυο Ιδαίων»,
Της Περιφέρειας Κρήτης και του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Κρήτης, με τη χρηματοδότηση μέρους των δράσεων,
Του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (ΕΟΤ), με τη χρηματοδότηση μέρους των δράσεων, και
Του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), με τη χρηματοδότηση μέρους των δράσεων.
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου οι συμμετέχοντες και συμμετέχουσες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τους ανθρώπους του Ψηλορείτη, συνεργάτες και Υποστηρικτές του Γεωπάρκου, που μέσα από την υποστήριξη επιμέρους δράσεων, θα προσφέρουν στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν και να βιώσουν τον τόπο και τα προϊόντα του.
Το Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO του Ψηλορείτη ανοίγει λοιπόν της πύλες του σε όλους για να γνωρίσουν από κοντά τα Ελληνικά και Κυπριακά Γεωπάρκα UNESCO, τους ανθρώπους τους, την κληρονομιά τους και τις εμπειρίες που έχουν να προσφέρουν στους επισκέπτες τους.
Σας περιμένουμε στα Ανώγεια την Πέμπτη 11/6/2026, το πρωί. Το αναλυτικό πρόγραμμα και άλλες πληροφορίες για το συνέδριο βρίσκονται αναρτημένα στην ιστοσελίδα του γεωπάρκου: www.psiloritisgeopark.gr.
Δείτε και το Δελτίο Τύπου, εδώ.
Το Τμήμα Πολιτισμού του Δήμου Αγίου Νικολάου διοργανώνει το 15ο Παιδικό Φεστιβάλ Αγίου Νικολάου και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-Πανεπιστήμιο Κρήτης θα είναι παρόν!
Τιμώντας τη φετινή θεματική του Φεστιβάλ που είναι «ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ» θα ταξιδέψουμε τους μικρούς μας φίλους μέχρι τη Μαδαγασκάρη, πάνω στα φτερά του Μαυροπετρίτη!
Το Σάββατο 13 Ιουνίου, ώρες 16:00-22:00, οι συνεργάτριες του Μουσείου, Όλγα Μπερδιάκη και Νίκη Παξιμαδά, θα υλοποιούν το εργαστήρι «Ένα ταξιδιάρικο πουλί».
Ελάτε να ταξιδέψουμε παρέα!