Χρηματοδοτούμενα προγράμματα

Τουρίστες στην Κρήτη: Η άμεση ανάγκη διαχείρισης και εξάλειψης της εισβλητικής Ιταλικής τοιχόσαυρας, Podarcis siculus από τα Χανιά

  Γνωρίζατε ότι εκτός από τους διάσημους πλέον λαγοκέφαλους υπάρχουν και χερσαίοι εισβολείς στο νησί της Κρήτης που μπορεί να διαταράξουν τη φυσική ισορροπία; Πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε στοιχεία για αυτούς, όπως η καταγωγή τους, η αλληλεπίδρασή τους με άλλους γηγενείς πληθυσμούς και οι επιπτώσεις τους στο οικοσύστημα; Τις απαντήσεις αυτές εξετάζει το ερευνητικό πρόγραμμα «Τουρίστες στην Κρήτη: Η άμεση ανάγκη διαχείρισης και εξάλειψης της εισβλητικής Ιταλικής τοιχόσαυρας, Podarcis siculus από τα Χανιά» με φορέα το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και υποστήριξη από τον οργανισμό IUCN Save Our Species και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ιταλική τοιχόσαυρα είναι ένα ιδιαίτερα προσαρμοστικό εισβλητικό είδος, με φυσική εξάπλωση στην Ιταλία και σε περιοχές της Αδριατικής, το οποίο έχει πλέον εγκατασταθεί σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, της Μεσογείου αλλά και σε άλλες ηπείρους. Πρόσφατα, ένας πληθυσμός του είδους εντοπίστηκε στα Χανιά της Κρήτης, περιοχή η οποία αποτελεί τμήμα της κατανομής της ενδημικής κρητικής σαύρα, Podarcis cretensis (γνωστή ως κλωστιδάκι) η οποία συναντάται μόνο στη δυτική Κρήτη και στις νησίδες γύρω από τη Κρήτη. Η παρουσία του εισβλητικού πληθυσμού προκαλεί ανησυχία, καθώς σε άλλες περιοχές η P. siculus έχει αποδειχθεί ισχυρός ανταγωνιστής των τοπικών ειδών σαυρών και μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γηγενή βιοποικιλότητα. Στόχος του προγράμματός είναι αφενός ο περιορισμός και, εφόσον είναι δυνατόν, η εξάλειψη του εισβλητικού πληθυσμού και αφετέρου η διερεύνηση της προέλευσής του. Μέσω γενετικών αναλύσεων εξετάζεται από πού προέρχονται τα άτομα που βρέθηκαν στην Κρήτη και αν η σημερινή παρουσία του είδους οφείλεται σε μία ή περισσότερες ανεξάρτητες ανθρωπογενείς εισαγωγές. Μέχρι στιγμής έχουν απομακρυνθεί 90 ιταλικές τοιχόσαυρες και έχουν αναλυθεί 4 διαφορετικοί γενετικοί δείκτες για αυτές. Επιπλέον έχει αναθεωρηθεί το μέγεθος της περιοχής κατανομής, καθώς είναι μεγαλύτερο από αυτό που αρχικά αναφερόταν στις αρχικές καταγραφές του είδους. Μία από τις βασικές δυσκολίες στην αντιμετώπιση του εισβλητικού πληθυσμού είναι το ίδιο το περιβάλλον στο οποίο έχει εγκατασταθεί. Ο κύριος πυρήνας εξάπλωσης του είδους βρίσκεται κατά μήκος του ποταμού του Κλαδισού όπου η πολύ πυκνή βλάστηση δημιουργεί πολλά σημεία που είναι δύσκολο ή αδύνατο να προσεγγιστούν χωρίς έντονη διατάραξη του περιβάλλοντος. Έτσι, οι σαύρες βρίσκουν πολλές κρυψώνες και διαδρομές διαφυγής, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τον εντοπισμό και την απομάκρυνσή τους. Παράλληλα, το είδος έχει εντοπιστεί και σε ιδιωτικούς χώρους, όπως κήπους κατοικιών, όπου η πρόσβαση για δειγματοληψία και απομάκρυνση δεν είναι πάντα δυνατή. Μέχρι στιγμής, στην ίδια περιοχή δεν έχει εντοπιστεί η κρητική σαύρα, κάτι το οποίο αποτελεί μια ακόμα πηγή ανησυχίας για το μεταξύ τους ανταγωνισμό!

Το εργαστήριο υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-Παν/μιο Κρήτης, στα Κύθηρα τη Δευτερα 17 Αυγούστου 2026. «Θέλετε να δείτε από κοντά μάτια μέλισσας, στόμα τζίτζικα, κεντρί σκορπιού, κεραίες σκαθαριού και άλλες δομές μικρών ζώων που ζουν δίπλα μας; Έχετε την περιέργεια να παρατηρήσετε μικροσκοπικούς οργανισμούς που βρίσκονται στο νερό;» Η Βιολόγος Δρ Ιάσμη Στάθη, ειδική στους σκορπιούς και γενικά στα αρθρόποδα, από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης του Πανεπιστημίου Κρήτης, θα σας βοηθήσει να παρατηρήσετε μικροσκοπικά ζώα και λεπτομέρειες από μεγαλύτερα, και να αντιληφθείτε την ποικιλία και τη μοναδικότητα των μορφών τους, μέσα από τους φακούς του στερεοσκοπίου και του μικροσκοπίου. Επίσης, χρησιμοποιώντας επιστημονικά εργαλεία, θα αναγνωρίσουμε τους οργανισμούς που ζουν απαρατήρητοι γύρω μας. Στο τέλος, θα εμπνευστούμε με δημιουργικό τρόπο και θα επινοήσουμε τον δικό μας μοναδικό φανταστικό οργανισμό, θα τον ζωγραφίσουμε, θα του δώσουμε μια επιστημονική ονομασία και θα περιγράψουμε τον κόσμο που θα θέλαμε να ζει. ΔΕΥΤΕΡΑ 17 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026 18:30-20:30 Συνεδριακό Κέντρο στην πλατεία των Φρατσίων Το εργαστήριο θα υλοποιηθεί υπό την αιγίδα του Ναυτικού Αθλητικού Ομίλου Κυθήρων (ΝΑΟΚ), σε συνεργασία με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-Παν/μιο Κρήτης. Ευχαριστούμε τον Εξωραϊστικό-Εκπολιτιστικό σύλλογο Φρατσιωτών «Τα Φράτσια», για την παραχώρηση του χώρου.

«Ψηφιοποίηση Συλλογών Ελληνικής Φυσικής Ιστορίας» | Digidisation of Greek Scientific Collections (DiSSCo-GR)

Το έργο, στο οποίο συμμετέχει και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης-Πανεπιστήμιο Κρήτης, έχει ήδη οδηγήσει στην ψηφιοποίηση περισσότερων από 2,3 εκατομμυρίων δειγμάτων φυσικής ιστορίας, στην παραγωγή άνω των 230.000 ψηφιακών εικόνων και 7.700 τρισδιάστατων απεικονίσεων, καθιστώντας τις συλλογές προσβάσιμες σε ερευνητές, επιστημονικούς φορείς και πολίτες. Με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης μέσω του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), με πρωτοβουλία και ενεργή συμβολή του ΟΦΥΠΕΚΑ. The project, in which the Natural History Museum of Crete – University of Crete is also a partner, has already resulted in the digitization of more than 2.3 million natural history specimens, the production of over 230,000 digital images and 7,700 3D models, making these collections accessible to researchers, scientific institutions, and the public. Funded by the EU Recovery and Resilience Facilities, through the Ministry of Environment and Energy of Greece and the initiative of the Organism of Natural Environment and Climate Change (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.). Δείτε εδώ | For more: https://ypen.gov.gr/psifiopoiisi-syllogon-fysikis-istorias-nea-ethniki-ypodomi-gia-tin-erevna-kai-tin-prostasia-tis-ellinikis-poikilotitas/  

13ο Διεθνές Συμπόσιο για τη Βιολογία των Χερσαίων Ισοπόδων (ISTIB-13)

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης (ΜΦΙΚ) του Πανεπιστημίου Κρήτης  και το ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ (ΙΝ.ΣΠ.Ε.Ε.) σας προσκαλούν στο 13ο Διεθνές Συμπόσιο για τη Βιολογία των Χερσαίων Ισοπόδων (ISTIB-13) που θα πραγματοποιηθεί στις εγκαταστάσεις του ΜΦΙΚ, στη λεωφόρο Σοφοκλή Βενιζέλου στο Ηράκλειο της Κρήτης, από τις 2 έως τις 5 Ιουλίου 2026, γιορτάζοντας την επιστροφή του ISTIB στην Κρήτη μετά από 25 χρόνια. Τα ISTIB, με στόχο να φέρουν σε επαφή όλους τους συναδέλφους που μελετούν τα υπέροχα Oniscidea, ξεκίνησαν το 1983 στο Λονδίνο του Ηνωμένου Βασιλείου και συνεχίζονται αδιάλειπτα κάθε 3 με 4 χρόνια:  Ουρμπίνο, Ιταλία (1986) · Πουατιέ, Γαλλία (1990) · Χάιφα, Ισραήλ (1997) · Ηράκλειο, Ελλάδα (2001) · Αβέιρο, Πορτογαλία (2004) · Τύνιδα, Τυνησία (2007) · Μπλεντ, Σλοβενία (2011) · Πουατιέ, Γαλλία (2014) · Βουδαπέστη, Ουγγαρία (2017) · Γάνδη, Βέλγιο (2021 – εικονικά λόγω της πανδημίας Covid-19), και Ολομόουτς, Τσεχία (2023). Όπως και όλες οι προηγούμενες συναντήσεις, το ISTIB-13 δέχεται συνεισφορές από όλους τους τομείς που εστιάζουν στα αγαπημένα μας ζώα, όπως ταξινόμηση/συστηματική, εξελικτική βιολογία, μορφολογία/ανατομία, αναπτυξιακή βιολογία, (οικο)φυσιολογία, οικολογία, βιογεωγραφία, μοριακή βιολογία, συμπεριφορά κ.λ.π. Εκτός από τις συνήθεις προφορικές (και πόστερ) παρουσιάσεις, θα πραγματοποιηθούν και 3 έξτρα ομιλίες από τους παρακάτω εξέχοντες προσκεκλημένους ομιλητές: · Ana Sofia Reboleira (University of Lisbon & CE3C, Portugal) · Janet Scott (Senior Programme Officer, IUCN, UK) · Elisabeth Hornung (Professor Emeritus, University of Veterinary Medicine, Hungary) Περισσότερες πληροφορίες και βιβλίο περιλήψεων, στο https://www.istib.eu/